شمس لنگرودی

ملاح خیابان ها 1

shamselangeroodi — Wed, 14 May 2008 12:20:53 GMT

خلاصه بهارى ديگر

بى حضور تو

از راه مى‏رسد، ...

و آن‏چه كه زيبا نيست زندگى نيست

روزگار است،

گُل نيلوفر مردابه اين جهانيم

و به نيلوفر بودن خود شادمانيم،

سقفى دارد شادكامى

كف ناكامى ناپديد است.

هر رودخانه‏اى به درياچه خود فرو مى‏ريزد

به حسرت زنده رود زنده نمى‏شود رود

نمى‏شود آب را تا كرد و به رودخانه ديگرى ريخت

به رود بودن خود شادمان مى‏توان بود.

بهار، بهار است، و بر سرِ سبز كردن شاخه‏ها نيست

برف، برف است، هواى شكستن شاخه‏هاى درخت را ندارد

برگ را، به تمنا، نمى‏شود از ريزش باز داشت

با فصل‏هاى سال همسفر شو،

سقفى دارد بهار

كف يخبندان‏ها ناپديد است.

دستى براى نوازش و

زانوئى براى رسيدن اگر مانده است

با خود مهربان باش،

اگرچه تو نيز دروغى مى‏گوئى گاهى مثل من

دروغت را چون قندى در دهان گسم آب مى‏كنم

با خود مهربان باش.

نبودم اگر نبودى،

دروغ تو را

خار تشنه كاكتوسى مى‏بينم

كه پرندگان مهيبت را دور مى‏كند

به پرنده كوچك پناه مى‏دهد،

سقف دارد راستى

كف ناراستى ناپديد است،

اى ماه شقه شقه صبور باش!

چه‏ها كه نديده‏ئى

چه‏ها كه نخواهى شنيد

ما التيام زخم‏هاى تو را بر سينه مجروحت باز مى‏شناسيم

ماه لكه لكه!

مثل حبابى بر دريا بدرخش و

با آسمان خالى خود شادمان باش،

جشنواره آب است زندگى

چراغانى رودها كه به درياها مى‏رسند

زخم خورده بادها، زورق‏ها، صخره‏ها

سقفى دارد روشنى

كرانه تاريكى ناپديد است.

انديشه مكن كه بهار است و تو نرگس و سوسن نيستى

به حسرت زنده رود زنده نمى‏شود رود،

خاكت را زير و رو كن

ريشه و آبى مباد كه نمانده باشد،

سقفى دارد زندگى

كف نيستى ناپديد است،

به رنگ و بوى تو خود شادمان مى‏توان بود،

گُل نيلوفر مردابه اين جهانيم

و به نيلوفر بودن خود شادمانيم.

12 اسفند 82

شعر های ملاح خیابان ها به مرور در وبلاگ گذاشته می شود.

در انتظار مجوز

shamselangeroodi — Tue, 29 Apr 2008 12:01:18 GMT

با چهار كتاب در انتظار مجوز نشر
شمس لنگرودي يكصد شعر تازه‌اش را گردآوري كرد

منبع: ایسنا

شمس لنگرودي كه چهار كتاب را در انتظار كسب مجوز نشر دارد، از گردآوري مجموعه‌اي از شعرهاي تازه‌اش خبر داد.

به گزارش خبرنگار بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين مجموعه يكصد شعر را در فضاي شعرهاي طنزآميز «باغبان جهنم» و «ملاح خيابان‌ها» شامل مي‌شود، كه هنوز اسمي ندارد.

شمس لنگرودي با اشاره به اين‌كه در طنز‌آميز بودن شعرها دخالتي نداشته است، گفت: همه‌ي ما كمي دن كيشوتيم.

او در عين حال با گله از تأخير در صدور مجوز نشر كتاب و در انتظار بودن چهار عنوان از كتاب‌هايش، گفت، فعلا براي سپردن اين مجموعه به چاپ تصميمي ندارد.

اين شاعر و پژوهشگر اين روزها به نگارش كتابي در بررسي تاريخ رباعي و بهترين رباعي‌هايي كه در تاريخ ايران سروده شده‌اند، مشغول است.

او در اين كتاب بويژه بر روي رباعي‌هاي خيام، ابوسعيد ابوالخير و مولوي كار مي‌كند.

از سوي ديگر، زندگي‌نامه‌ي شمس لنگرودي از مجموعه‌ي «تاريخ شفاهي ادبيات معاصر» با سرپرستي محمدهاشم اكبرياني بيش از يك سال است كه از سوي نشر ثالث منتظر مجوز است.

رمان «شكست‌خوردگان را چه كسي دوست دارد؟» نيز بيش از چهار ماه است كه از سوي انتشارات آهنگ ديگر براي كسب مجوز ارائه شده است.

گزيده‌ي شعرهاي شمس لنگرودي با انتخاب و مقدمه‌ي آزاده كاظمي و «مجموعه‌ي اشعار» او هم حدود هفت، هشت ماهي است كه از سوي انتشارات نگاه در انتظار دريافت مجوزند.

شمس لنگرودي با انتقاد از اين وضعيت، گفت: مثل اين‌كه اخيرا كتاب‌هاي‌مان را براي كارمندان مميزي كتاب مي‌نويسيم؛ چون فقط خودشان آن‌ها را مي‌خوانند و پاسخي نمي‌دهند!

سامان اصفهانی

shamselangeroodi — Sat, 26 Apr 2008 22:28:18 GMT

لرزۀ دقيقۀموعود
سامان ح. اصفهاني

منبع: سایت روز

بدان‌كه هرچه تو آن را بشناسي، شناخت ودانش تو او را آن باشد كه صورتي از آنِ او در تو حاصل شود، زيرا كه تو چيزي بداني كه ندانسته‌اي.
(پرتو‌نامه، فصل اول، شهاب‌الدين يحيي سهروردي)

شمس لنگرودي شاعري است كه از سال‌هاي دهۀ شصت تا‌كنون جزو چهره‌هايي به شمار مي‌آيد كه شعر و ادبيات امروز فارسي از او بارور مي‌شود و اعتبار مي‌يابد. گذشته از اين وي در طول چند سال اخير در زمرۀ يكي از كساني است كه به عنوان چهره‌اي فراتر از مرزهاي كشور هم شناخته و تثبيت شده است. اين دفتر نهمين كتاب شعر شمس است كه گفتني است همراه با دو دفتر قبلي شاعر يعني پنجاه‌وسه ترانه و باغبان جهنم از سوي نشر آهنگ ديگر منتشر شده است.

قبل از پرداختن به اين دفتر اگر به سراغ ديگر آثار شاعر (خصوصا دو دفتر مؤخر ) رفته باشيم، در مي‌يابيم كه "ملاح خيابان‌ها"، ‌يك تجربه‌ي آني و نامنتظره نبوده بلكه روندي است كه به تدريج شكل گرفته و اين حركت ريشه در تجربيات پيشين شاعر دارد.

خانه ی سینما

shamselangeroodi — Fri, 18 Apr 2008 15:36:18 GMT

مکانیسم شعر و سینمای شاعرانه

سخنرانی شمس لنگرودی با موضوع سینمای شاعرانه در خانه ی سینما

عکس: علی حدادی اصل

جلسه ی سخنرانی شمس لنگرودی با موضوع سینمای شاعرانه از طرف انجمن بازیگران سینما در خانه ی سینما برگزار شد. این نشست با استقبال فراوانی از طرف بازیگران و اهالی سینما و همچنین علاقه مندان به هنر شعر و سینما رو به رو شد. در این نشست که چهارشنبه بیست و هشت فروردین هشتاد و هفت برگزار شد شمس لنگرودی درباره ی مکانیسم شعر و ارتباط این مکانیسم با هنر و به ویژه سینما صحبت کرد.

شمس لنگرودی به سه نوع متن اشاره کرد که هرکدام برای منظوری خاص استفاده می شوند. یکی نثر و دیگری نظم که این دو متن تنها برای بیان مقصود از آن ها استفاده می شود و بیشتر ارزش خبری و اطلاع رسانی دارند. اما نوع سوم متن که شعر است از مکانیسمی خاص پیروی می کند و با منطق ریاضی وار نثر و نظم کاملاً متفاوت است و در آن ارزش خبری متن مورد نظر نیست و منطق در شعر منطقی هنری است.

شاعر کتاب پنجاه و سه ترانه ی عاشقانه، مکانیسم شعر را تر کیب کیفی کلمات و عبارات دانست. ترکیب کیفی از نگاه شمس چنین تعریف شده است: "وقتی دو کلمه با هم ترکیب می شوند، معنی دیگری از آن ها استنباط می شود که ربطی به دو کلمه ی اول ندارد. مثلا وقتی می گوییم شکوفه ی نارنج هر دو کلمه خاصیت شان را از دست نمی دهند ولی وقتی آقای لورکا می گوید: چه عطری دارد شکوفه ی خنجر، این جا دیگر نه منظور شکوفه است و نه خنجر. این جا منظور خون است. در واقع ترکیب، کیفی شده است."

شاعر باغبان جهنم معتقد است که محصول این ترکیب که شاعرانگی است از اثر غیر شاعرانه قابل شناسایی است. اثری که محصول ترکیب کیفی است متکی بر نادانستگی است و نه نادانی. شمس لنگرودی نادانستگی را چنین تعریف می کند: " نادانستگی ادامه ی دانستگی هنرمند است. هنگامی که در قدیم می گفتند هنر به انسان الهام می شود منظور همین است. یعنی بدان جا رسید دانش من که بدانم همی که نادانم. از این جا مساله با دانش حل نمی شود."

بر اساس این مکانیسم شعر ایجاد می شود. از نظر این شاعر و محقق ادبیات همین رابطه در سینما نیز وجود دارد. درواقع از دید نویسنده ی تاریخ تحلیلی شعر نو سینمای شاعرانه، سینمایی است که از مکانیسم شعر استفاده کرده باشد. "فیلم وقتی شاعرانه است که میان دو پلان یا دو سکانسش ترکیب کیفی ایجاد شود."

شمس لنگرودی که به تازگی نهمین کتاب شعرش را با عنوان ملاح خیابان ها به بازارعرضه کرده معتقد است که در شعر و در فیلم و در کل در هنر با استعاره سروکار داریم. که استعاره محصول کیفی ترکیب عناصر است.

فیلم شاعرانه از نظر شمس لنگرودی زمانی ایجاد می شود که فیلم ساز بر عناصر مورد استفاده اش تسلط داشته باشد و در حین این تسلط با ترکیب کیفی عناصر موجود حس شاعرانه را القا می کند.

در این نشست به گفته ی بازیگران خانه ی سینما همچون داوود رشیدی، مهدی میامی و... برای نخستین بار سینمای شاعرانه به روشنی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

در ادامه ی جلسه شمس لنگرودی به پرسش های حاضرین پاسخ گفت و در پایان داوود رشیدی از طرف انجمن بازیگران خانه ی سینما از وی تقدیر به عمل آورد.

عکس ها از: علی حدادی اصل

shamselangeroodi — Fri, 18 Apr 2008 15:12:18 GMT

عکس های نشست سینمای شاعرانه در خانه ی سینما

استفاده از تمام عکس های این وبلاگ تنها با ذکر نام عکاس مجاز است.

بقیه ی عکس ها در ادامه ی مطلب

اعتماد

shamselangeroodi — Sun, 13 Apr 2008 17:20:18 GMT

شمس لنگرودي و سير رباعي در ايران

منبع: سالنامه ی اعتماد

در آغاز اين را بگويم که در سال هاي اخير، عمده مطالعات من در حوزه شعر، از دوره کلاسيک تا معاصر بوده است. حجم اين مطالعات به قدري است که واقعاً نمي توانم از آن ميان، کتاب خاصي را نام ببرم. اما کتاب هايي که در حوزه هايي غير از حوزه اصلي کاري ام، بيشترين تاثيرگذاري را روي من داشته اند، در وهله نخست «تنهايي پرهياهو» اثر بهوميل هرابال با ترجمه آقاي پرويز دوايي است که البته من تجديد چاپ آن را در سال جاري خواندم. «تنهايي پرهياهو» اثر فوق العاده يي روي من داشت. کتاب ديگر، «از افلاتون تا بارت» اثر ريچارد هارلند با ترجمه گروه ترجمه شيراز زير نظر شاپور جورکش بود. اين کتاب، اثري روشنگر، دقيق، مستند و قابل اعتناست. رمان هاي زيادي هم خوانده ام، اما در حوزه يي غير از شعر که حوزه اصلي کار من محسوب مي شود، همان دو کتاب بهترين آثاري بوده اند که مطالعه کرده ام. آنچه اين روزها بيشتر ذهن من را درگير کرده، کتابي است با عنوان «پست مدرنيسم» اثر گلن وارد با ترجمه قادر فخررنجبري و ابوذر کرمي. اضافه کردن اين توضيح را لازم مي دانم که با توجه به کارم که تدريس مکتب هاي ادبي و فلسفه هنر در دانشگاه ها است، تقريباً همه کتاب هايي را که در اين دو حوزه منتشر مي شوند، مي بينم و مي خوانم. «پست مدرنيسم» گلن وارد، به نظر من بهترين کتابي است که تا به حال درباره پست مدرنيسم در ايران منتشر شده. اينکه مي گويم بهترين، از اين نظر است که متاسفانه بيشتر ترجمه ها از آثار اين چنيني، ترجمه هاي مخدوشي هستند. دليل اين مخدوش بودن، اين است که کمتر مترجمي در ترجمه يک اثر، با آن يگانه مي شود، چرا که به زواياي اثر و کفه آن پي نمي برند.پيشنهاد دادن کتابي براي مطالعه همگان، هم بسيار دشوار است و هم نادرست. چون نمي توان به افرادي که در حوزه هاي مختلف فعاليت و مطالعه مي کنند، اثر يکساني را توصيه کرد. در گذشته اين گونه نبود. ما همه چيز مي خوانديم و تصورمان هم بر اين بود که با خواندن همه اين آثار، ساخته خواهيم شد. همين جا بگويم که به گمان من، هنوز هم اين حکم، حکم درستي است. ولي نمي توان چشم روي تخصصي شدن حوزه هاي مختلف بست. امروز هر فرد بايد در تخصص خودش مطالعه کند، يا دست کم اولويت مطالعاتي اش را بر اساس تخصصش تنظيم کند. بنابراين من هم تنها شاعران جوان را مخاطب خود قرار مي دهم.همواره گفته ام و تکرار مي کنم که شاعران ما بايد ادبيات کهن فارسي را بيش از هر چيز ديگر بخوانند. به ويژه مطالعه آثار چند شاعر مطرح تر و برجسته تر زبان فارسي بسيار واجب است. شاعراني نظير فردوسي، نظامي، حافظ، سعدي و مولوي. شاعران ما بايد تمام تلاش خود را به کار بندند تا از رموز کار و زواياي آثار آنها آگاه شوند و ظرافت هاي واژگاني و معنايي و ساختاري آثار آنان را دريابند. در کنار اين اولويت، بايد در جريان ترجمه هاي اشعار خارجي هم قرار بگيرند.آنچه در حال حاضر در حوزه تاليف در دست دارم، کاري است براي نشر مرکز درباره تطور رباعي در ايران و شاخص هاي رباعي در شعر فارسي. جا دارد بگويم مشغول شدن به اين پروژه، براي خودم نتايج بسيار جالبي دربر داشته. به اين نتيجه رسيده ام که بهترين رباعي هاي ما، سروده يا منسوب به دو شاعري است که خيلي کم شعر گفته اند، و شايد هم يا بخش عمده رباعي هاي به جاي مانده از آنها هم، سروده ديگران باشد. ابوسعيد ابوالخير و خيام نيشابوري دو رباعي سراي بزرگ ما هستند. مردم ايران طي قرون متمادي، از آن همه رباعي سروده شده، آثار اين دو را در ذهن و جان خود ثبت کردند. نکته عجيب اينجا است که ايرانيان با چنين انتخابي، در واقع جانب دو طيف کاملاً متفاوت شعري و حتي دو قطب مخالف را گرفته اند؛ شعر خيامانه و شعر بوسعيدي. تاليف اين کتاب، با توجه به اينکه قصد دارم در آن بهترين رباعي هاي زبان فارسي را از نظرگاه زيباشناسي خودم گرد هم آورم، بسيار زمان بر است. پيش از اين تصور مي کردم مي توان کار را تا پايان اسفند به آخر رساند ولي ضرورت مراجعه مداوم به منابع مختلف ادبيات کهن که برخي هم در دسترس من نيست، کار را دشوار کرده. با اين حال تلاش مي کنم تاليف آن را تا پايان بهار و شايد نمايشگاه کتاب، به اتمام برسانم.

شهروند امروز

shamselangeroodi — Thu, 10 Apr 2008 09:18:18 GMT

سنت، مدرنیسم، پست مدرنیسم در ایران

شمس لنگرودی

منبع: هفته نامه ی شهروند امروز- ویژه نامه ی نوروز 87

استنباط من این است که اگر روشنفکر _ به قول آرتور رامبو _ از نوک پا تا مغز سر مدرن شده باشد نیازی به سفارش از طرف فرد یا جامعه ندارد و به خودی خود آثارش مدرن می شود، برای آن که هنر تجلی پنهانی ترین شخصیت یک هنرمند است، یعنی کسی که سنتی باشد به خودی خود اثری سنتی خواهد شد و کسی که مدرن باشد به خودی خود اثرش مدرن می شود . اما اگر کسی زیرساخت روح و ذهنش سنتی باشد و تنها در حرف مدرن باشد این تناقض در اثرش آشکار می شود . این تناقض از آن جایی مشخص می شود که آثار اینگونه افراد معمولا پیچیده و بغرنج و غیر قابل فهم و درک است و معمولا انباشته از کلماتی کهنه است که ظاهری نو دارند، یا با کلمات نویی آمیخته است که هیچگونه حسی درشان نیست. از سال چهل ما شاهد کثرت این گونه شعرها در ایران هستیم، شعرهایی که به ظاهر حرفی امروزی دارند اما وقتی به زیر ساخت آن نگاه می کنیم همان صحبت کمبود چشم و ابروست. مضمون این شعرها معمولا کلی است و به نوعی دفاع از یک اقتدار و یا از یک معیار سنگ شده سنتی است و در ته شعرها این نشانه ها نمایان است.

سینما و شعر

shamselangeroodi — Wed, 09 Apr 2008 08:28:18 GMT

جلسه ی سخنرانی درباره ی سینما و شعر

جلسه ی سخنرانی شمس لنگرودی با موضوع سینما و شعر به همت انجمن

بازیگران خانه ی سینما برگزار می شود. زمان برگزاری جلسه چهارشنبه

28 فروردین ساعت 30/5 عصر است.

آدرس: بهار جنوبی – نرسیده به سمیه – کوچه ی سمنان – خانه ی سینما

شعر برای الیانا

shamselangeroodi — Mon, 07 Apr 2008 08:59:18 GMT

اینجا / آنجا

اینجا شب است

آنجا روز

اینجا ستاره ها

در چند متری من می لرزند

میلی به گرفتن شان ندارم

آنجا دورند

دور، مثل فاصله ی پای خسته ی من تا اتاقت.

رویاهایم پرچم - پاره ای است که زخم سینه ی سربازم را بسته ام

رویاهای تو

پیراهن تازه ای

که برای جشن پیروزی آویخته است.

اینجا شب است

شبی که درختان بیدارند

و پرندگان می لرزند

آنجا روز است

روزی وسیع

که پرندگان و درختان

جای یکدیگر

سبز می شوند، چهچهه می زنند.

اینجا شب است

آنجا روز

به خیابان قدم می گذاری

تکه یی از روز

کف پایت می چسبد

و تا عروب

در قلبت موج می زند

به دلم روشنی می بخشد.

۸۷/۱/۱۲

ترجمه به ترکی

shamselangeroodi — Fri, 04 Apr 2008 09:00:18 GMT

ترجمه‌ی ١٠ شعر شمس لنگرودی به ترکی

حامد رحمتی

Şams langırüdı kısa şiirleri

çeviren: hamed rahmatı

متلاطم

تنها

بیکران.

کاش اقیانوسی نبودم

پنجه کشان بر ساحل.

Dalgın

Yalnız

Engine.

Keşke Okyanuslu olmasaydım

Çırmaklayarak sahili.

همین مطلب در وازنا